Kavunun Faydaları

Kavun sıcak havayı sevdiği için yaz aylarında yetiştirilir. Kavunun olduğunu tatlı aromasından ve yumuşamasından anlaşılır. Kavunun tam olduğunu en iyi anlamak için içinde yumuşak ve beyaz çekirdeği olması, yassı ve sarı yeşil renkte olmasıyla anlaşılır.

Kavunu kokusu ve tadı sağlık açısından çok önemlidir. Yüksek vitamini ve besinleri ile sağlıklı yaşam kalitesini arttırır. Kavun A,B, C vitaminleri sağlamaktadır.

Kavun Vitaminleri Aşağıdaki Gibidir

  • B vitamini ve kompleksi
  • B1 vitamini
  • B3 niasin
  • B5 pantetokin asit
  • B6 pridoksin
  • E ve K vitamini
  • Sodyum
  • Potasyum
  • Magnezyum
  • Demir
  • Bakır
  • Alfa-beta karatenleri

 

Kavunun Sağlığa Faydaları

Sindirimi kolay olduğu için kavun faydalı bir meyvedir. Kavunun sağlığa en büyük faydası vitaminleridir. Kanseri önleyici özelliği bulunan kavun çok sık rastlanan kalp ve damar hastalıklarına iyi gelir. Göz sağlığınıda koruyan kavun stresede iyi gelir. Bağışıklığı güçlendiren kavun kırmızı kan hücrelerini uyararak bağışıklık sistemini arttırır. Kavunun faydalarını aşağıda şöyle sıralayabiliriz.

  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • İnsomnia sorununu giderebilir.
  • Kavun kalp ve damar sağlığını korur.
  • Kavun göz sağlığını korur.
  • Kavun kanseri önleyebilir.
  • Kavun diyabetik nefropati önler.
  • Kavun stresle mücadele etmeye yardımcı olur.
  • Bağırsağa faydalıdır.

 

Kavun Sigarayı Bırakmaya Yardımcı Olur

Kavundaki besinler ve bileşenler vücuttaki nikotin eksikliğini giderir. Vücut nikotin eksikliğini hissettiği anda sigara içmeye yöneltir insanı devamlı sigara içmek yerine kavun tüketilmelidir. Birde sigara A vitamini eksikliğine neden olur. A vitaminin kavun tüketerek sağlayabilirsiniz.

Hamile Kadınlar İçin Faydaları

Gebe kalmak isteyen kadınlar kesinlikle kavun tüketmelidir. Kavun bol miktarda folat içerdiği için üremeyi arttırır. Kavun folat hücerelerini koruduğu için tüketilmesi gerekir.

Kavunun Cilt için Faydaları

Cildi nemlendiren kavun C vitamini içerir. Kozmetik firmaları cilt bakım ürünlerinde kavunu sıkça kullanmaktadır. Cilt sağlığı için çok önemlidir.

Kavun ayrıca egzama ve saç dökülmelerine karşıda faydalıdır. Saç dökülmesini engelleyen kavun saç çıkmasını ve uzamansına da yardımcı olur.

600 Yıllık Kırkağaç Kavunu Tescillendi

Manisa‘nın Kırkağaç ilçesinde toprakla buluşturulan Kırkağaç kavunu, coğrafi işaret olarak tescillendi. Manisanın küçük bir ilçesi olan kırkağaç geçiminin tamamını kavun yetiştiriciliği yaparak kazanıyor. Türkiyede adıyla söz ettiren bir tarım ürünü bulunmaktadır. Bu ürün kırkağaç kavunudur. Sıcaklarda ne güzel sğuk soğuk yenir kavun içinizi ferahlatan kırkağaç kavununun tarihine baklım şimdi.

Kırkağaç kavunu orta asyadan 1300’lü senelerde tohum olarak getirilir ve kırkağaç topraklarına ekilir. Kırkağaç ta çok daha önceleri pamuk üretildiği biliniyor. Kırkağaç kavunu nun meyvesini insanlar, çekirdeklerini tavuklar ve kabuklarınıda büyük baş hayvanlar yiyerek faydalanır. Kırkağaç kavununun lezzeti, görüntüsü, rengi, kokusu ve dayanıklılığı diğer yörelerimizde yetişen kavunlardan çok farklıdır.

Kırkağaç Kavunu Çeşitleri

  • Altınbaş
  • Top atan
  • Dilimli
  • Menemenli
  • Dereköylü

 

Kırkağaç kavununun ülkede tanınan bir tarım ürünü olduğunu belirterek, ”Bugüne kadar herhangi bir markalaşma veya tescili olmadı. Ege Üniversitesi ile yapılan çalışmalar sonucunda özellikleri belirlenip TPE’ye başvuruldu. Eylül ayı içinde de süreç tamamlandı. Artık Kırkağaç kavunu coğrafi işaret olarak tescillendi” dedi.

Bundan sonra Kırkağaç’ta yetişen kavunların, marka altında satılacağını, bu amblemi ve özellikleri taşımayan kavunların satışını yapanlar hakkında yasal başvuruda bulunma hakları doğduğunu bildiren Pekmez, 15 Ağustostan itibaren piyasaya çıkan Kırkağaç kavununun, şubat-mart ayına kadar uygun koşullarda saklanması halinde özelliğini koruyabildiğini kaydetti.

Kavun Yetiştirme Tekniği

Ülkemizde kavun yetiştirmek oldukça zordur. Bir yaz sebzesi olan kavun Türkiyede en çok üretilen sebzeler arasında yer almaktadır.

Kavun Türkiye’de reçel, turşu, dondurma hatta kozmetik sanayisinde de kullanılmaktadır. Türkiye kavun üretiminde tüm dünyanın yaklaşık yüzde 10 ve 15 kadarını karşılamaktadır. Kavun tamamen sıcak ve ılık mevsimlerde yetişmektedir. 22 ve 36 dereceler arasında yetişen kavunun yetiştirildiği bölgeler şöyledir.

Kavun Yetiştiriciliğinin Yağıldığı Bölgeler

  • Ege bölgesi
  • Marmara bölgesi
  • İç anadolu bölgesi
  • Güneydoğu anadolu bölgesi
  • Akdeniz bölgesi

 

Kavunu Tanıyalım

Kavunun gövdesi tüylü bir yapıya sahiptir. Işığa ihtiyaç duyan kavun kısa ve kalın kökü bulunur. Erkek ve dişi çiçekler ile birbirini döllemesiyle kavun oluşumu sağlanır. Kavun 5 loplu el ayası yapraklara ve 3 ve 5 adet sürgüne sahiptir.

Kavun Üretiminde Arı Faktörünün Önemi

Dişi çiçeklerin döllenmesi için erkek çiçeğin tozlarına ihtiyacı vardır. Arının ise buradaki en büyük etkisi çiçekleri dolaşan arı erkek ve dişi çiçekleri dolaşır ve döllenmesini sağlar. Ayrıca bazı kanatlı böceklerde bu işi gerçekleştirebilir. Bazı yapılan araştırmalarda 2 dekarlık alandaki kavun üretimi için 1 kovan arı konulduğunda kavun verimi yüzde 30 oranında artmaktadır.

Kavun Toprağı

Kavun gelişimi için su tutması iyi olan, direne edilmiş, organik, besin maddelerince zengin ve tınlı topraklarda iyi gelişmektedir. Erken kavun yetiştiriciliği için kumlu ve tınlı, milli tınlı topraklar gereklidir. Kavun geç yetiştiriciliği için ağır ve killi topraklar iyi olacaktır. Kumlu toprak ile yetiştiricilik yapıyorsanız kesinlikle düzenli olarak sulama yapmalısınız.

Kavun Tarlası

Kavunun yetiştirileceği tarla ekim ayından itibaren suyun toprakta tutulması gerekir. Köklerinin toprakta daha iyi gelişmesi ve etrafa yayılması için toprak sonbaharda 1 veya 2 defa 45 cm derinlikte pullukla işlenmelidir. İlk baharda ise 25 cm civarlarında sürülür. Ekim ayında tarla hazır hale gelmelidir.

Gübreleme işlemi ise ahır veya yeşil gübre ile yapılmalıdır. Kavun zengin toprakları sever. toprak ağır ise dekar başına 5 ton kumlu ise yine dekar başına 7 ton gübre atılarak karıştırılmalıdır. Bu işlemle kavunlarınız daha verimli olacaktır.

Gübrenini veriliş zamanı da çok önemlidir. Azotlu gübrenin yarısı, fosforlu ve postalı gübreler ile birleştirilir ve ekimden önce pulluk veya diskaro altına verilir. Azotun kalan diğer kısmı ise 2’ye bölünerek ilki çiçekler sürülürken diğer yarısı ise meyve görüldüğü andan itibaren verilmelidir.

Kavun Dikimi

Kavun tarlaya doğrudan elle veya mibzerle tohum ekimi yapılır. Erkenciliği sağlamak ve geç ilkbahar donlarına yakalanmamak için fide de dikilmelidir. Tohum ekimi akdeniz ve ege bölgesinde nisanın ilk yarısında, Marmara ve trakya da nisanın ikinci yarısında orta, doğu ve güneydoğu anadolu bölgesinde mayısın ilk yarısında dikilir.

Nasıl Dikilir?

Kavun dikmek için ocak ve karık usulü dikimler yapılır. Tarlaya tohum ekimini mizberle yapmanızda fayda var. Çapa ile açılan ocaklara 5 tohum ekilir. Daha sonra üzeri 3 cm toprak ile üzeri hafifçe bastırılır ve fide dikimi yapılır. Yöreye bağlı olarak dikim teknikleri değişmektedir.

Seyreltme

Tarlaya ilk seyreltme gerçek yapraklar oluştuğu zaman yapılmalıdır. Her ocakta kuvvetli ve sağlıklı 3 bitki bırakılmalıdır. Diğer kalan bitkilerin zarar görmemesi için çekilmemeli sadece koparılmalıdır. İlk seyreltme yapıldıktan 2-3 hafta sonra bitkiler 4 yaprak açınca, her ocakta 1-2 bitki kalacak şekilde don seyreltme yapılmalıdır.

Boğaz Doldurma

İlk seyreltme yapıldıktan sonra bitkilerin kökleri çapaklanır. Daha sonra boğazları toprak çekilerek doldurulur. Sonrasında aralarında yabancı otlanma var ise çapa ile temizlenmelidir. İkinci seyreltme de ise bitkiler kol atmaya başladığında boğaz doldurma ve kaplama tekrar yapılmalıdır.

Sulama İşlemi

Kavun büyüme ve meyvelerin olgunlaşması sırasında suya bolca ihtiyaç duyar. Kavun yumuşak toprakta 25 cm derinliğe ulaştığında sıkça sulanmalıdır. Ağır topraklarda ise kavun çok derine inmez. Kısa kökleri oluşan kavun ağır topraktan ise fazla su tutar. Ancak şuna dikkat edilmelidir sulama esnasında suyun kavuna değmemesine dikkat edilmelidir.

Ülkemizde kavun tatsız olacağı düşüncesi ile sulama yapmaktan kaçınılıyor. Aşırıya kaçmamak kaydıyla sulama yapılmalıdır.

Kavunda Kaliteyi Arttırma

Kavunda kaliteyi arttırmak için bitkilerde uç alma ve meyve seyreltmesi yapılmalıdır. Sürgün uçların koparılması bitkinin yeşil aksamının gelişimini durdurduğu için kesilmesi faydalıdır. Köke en yakın olan meyvelerde 2-3 tanesini bırakıp diğerlerini kopartarak diğer meyvelerin kalitesini arttırabilirsiniz.

Kavun Hastalığı

Kavun yetiştiriciliğinde antraknoz, külleme, solgunluk ve mozaik virüsü hastalıkları önemli kayıplara yol açmaktadır. Bunun yanında, kırmızı örümcek, kavun sineği, yaprak biti, trips ve nematodlar en önemli zararlılardır. Özellikle kavun sineği larvalarını yok etmelisiniz. Bunlar kavunu adeta çürütür. Kavunda münavebe hastalık ve zararlılara karşı önemli bir mücadele yöntemi olduğu için üst üste aynı tarlada 2 yıldan fazla kavun yetiştirilmemelidir.

Hasat

Hasat yapabilmek ve tam olgunluk seviyesine geldiklerini anlamak için aşağıdaki şartların oluşması gerekir.

  • Tam olgunluğa ulaşan kavun meyvelerin şeker içeriği, tat, aroma gibi özellikleri anlaşılabilir.
  • Kabuk rengi çeşide has renk alır ve parlak olurlar.
  • Büyük olduklarında en yüksek ağırlığa erişirler.
  • Olgun olan kavunlar kabuk rengini alırlar.
  • Kavun meyvelerinin sap dibinde ve gövde üstünde bulunan kuluçkalar kurur.
  • Meyveyi gövdeye bağlayan sap kurur.
  • Meyve sapı hemen kopar.
  • Kendine has bir kokusu oluşur.
  • Hasat yapılacak meyveler uzun süre bırakıldığında şeker oranı düşer, kavunlar yumuşar ve dayanıklılığı azalır.
  • Hasat sabah saatlerinde yapılmalıdır. Bıcak veya makasla saplardan kesilerek hasat yapılır.

Dezenfeksiyon ve Depolama

Depolanacak olan kavun meyveleri depoya girdikten sonra ilk olarak varsa üzerlerindeki toz ve toprak artıkları temizlenmelidir.

Elbise fırçası gibi kuru bir fırça yardımıyla toz ve toprak temizlenmelidir. Kavunlar karbonatlı suda gölgede 2 dakika boyunca bekletilmelidir. Karbonat karışımı 2 kg karbonat ve 100 L su ile yapılmalıdır. Depolama da ise ortam sıcaklığı ortalama 15 derece olmalıdır. Kavun sıcağı sever eğer kırkağaç kavunu depolamak istiyorsanız kesinlikle ortam sıcaklığı 12 derecenin altına düşmemelidir. Yoksa kavunlarını bozulur. Yüzde 80 nem kırk ağaç kavununun dayanıklılığını arttırır.

Depolama

Depolarınızı ara ara sıklıkla kontrol ediniz. Eğer deponuzda kavunlarda aşırı olgunlaşma başlamışsa olgunlaşanları derhal deponun dışarısına çıkartmanız gerekir. Depodaki hava nemini düşük tutmalı ve deponuzun içerisinde kavun kokusu olmamalıdır. Kavun kokusu olmayacak şekilde havalandırınız. KAvun depolanması çok önemlidir. Çok dikkat ediniz.

Hasat Zamanı

Kavunun hasat yani toplanma zamanının ayarlanması çok önemlidir. Kavunu toplamanın bile teknikleri vardır. Kavun toplanması konusunda verdiğimiz bilgilerden yararlanabilirsiniz.

  • Kavun sabah veya akşam toplanmalı.
  • Kavunda aromalı bir koku oluşmalı.
  • Sap kısmının kurumaya başlaması.
  • Kavun ağırlığının artması.

 

Kırkağaç kavunu ağustos ve eylül aylarında toplanır. Eğer hasat yapmak istiyorsanız koparılan kavunları kesinlikle güneş altında tutmayınız.

Kavun Hastalık ve Zararlıları

Kavun yetiştiriciliğinde hastalık ve böceklere dikkat edilmelidir. Zira bu etkenler kavun yetiştirmenizi engeller. Kavun hastalıkları ve zararları ise şöyledir.

Kavuna hastalık toprak ile başlar ve böceklerle devam eder. Toprak kaynaklı hastalıklar üreticilere büyük sorunlar çıkartmaktadır. Birde böceklerin ve sineklerin bulaştırdığı hastalıklar vardır. Kavun yetiştiriciliğinde antraknoz, külleme, solgunluk ve mozaik virüsü hastalıkları önemli kayıplara yol açmaktadır. Bunun yanında, kırmızı örümcek, kavun sineği, yaprak biti, trips ve nematodlar en önemli zararlılardır.

Özellikle kavun sineği larvalarını yok etmelisiniz. Bunlar kavunu adeta çürütür. Kavunda münavebe hastalık ve zararlılara karşı önemli bir mücadele yöntemi olduğu için üst üste aynı tarlada 2 yıldan fazla kavun yetiştirilmemelidir.

 

Ekim ve Bakım İşleri

Kavun sıcak havayı sevdiği için sıcak yani yaz aylarında yetiştirilmeye başlanır. Mayıs ayı başında başlayan kavun yetiştiriciliği haziranın sonuna kadar devam etmektedir.

Kavun direk olarak ekimi yapıldığı fideden yapılabilir. Fide ile üretim yapıyorsanız plastik ve viyollerde yatiştirilen kavun fideleri 140 cm arası mesafede açılan karıklara 75 cm sıra üzerinde mesafe ile dikilir. 140 cm ara ile açılan masuraların boyun noktasına 70–80 cm sıra üzeri mesafe ile veya düz tarlaya mibzer ile 140 cm sıra arası ve 10–15 cm sıra üzeri mesafe ile ekim yapılır. Bitkiler 3-4 hakiki yaprak oluşturduğu zaman ilk çapa yapılır. Bitkilerin boğazları doldurulur ve seyreltme işlemi yapılır. Toprağın havalandırılması ve yabancı otlarla mücadele etmek için, kavun bitkileri toprak yüzeyini örtmeye başlayıncaya kadar 2-3 kez ara işleme ve çapa yapılır.

Gübreleme

Toprağa ekim ve dikimden önce ilk toprak işlemesi sonrasında dekar başına 4-5 ton yanmış çiftlik gübresi verilir. Gübre miktarı iklim koşulları, toprak yapısı, sulama suyu miktarı, yetiştirme dönemi çeşidine göre değişmektedir. Doğru gübreleme toprak ve yaprak analizlerine dayanarak hazırlanması gerekmektedir.

Toprak analizlerine göre 8 kg azot, 10-12 kg fosfor ve 15-20 kg potasyum verilmelidir. Fosforlu gübrenin tamamı, azotlu ve potasyumlu gübrelerin ise yarısı şubat ve mart aylarında toprak hazırlığı sırasında verilmesi gerekmektedir. Azotlu ve potasyumlu gübrelerin diğer yarısı ise; meyveler yaklaşık 300-350gr gibi olduğunda 1. sulama zamanı verilmelidir.

Sulama

Sulama ise iklim ve toprak koşullarına göre değişir. 1. sulama kelek kırma sonrası, asıl meyvelerin 300-350 gr ağırlığına geldiğinde ilk sulama damla sulama şeklinde veya sıra aralarına açılan karıklardan sızdırma şeklinde verilir.

Damla ve Salma Sulama

Salma sulama, sızdırma şeklinde kullanılabilir. Bitki kök boğazının kesinlikle suyla temas etmemesi sağlanmalıdır.Sulamanın tekrarlanıp tekrarlanmaması bölgenin toprak yapısına bağlı olup, ağır topraklarda gerek duyulmayacağı gibi, kumlu, hafif ve daha geçirgen topraklarda 2. ve 3. sulamaya ihtiyaç duyulabilmektedir.

Kavunu devamlı sulamak meyveyi iri yapar ancak tad ve aroma düşük olur. Kavunu belirli aralıklarla az suladığınızda ise tatlı ve aromalı olur. Bu yöntem depolamaya daha uygun olur.

Toprak Hazırlığı

Kavun yetiştiriciliğinde toprak hazırlığı çok önemlidir. Kavun ekilecek arazi sonbahar aylarında toprak tavlı iken 45 cm derinliğinde pullukla işlenmelidir. Bu işlemden sonra kavun dikimine kadar yaz ayına kadar yani kış boyunca böyle geçmesi devam etmelidir.

Toprak Sıcaklığı

Toprak sıcaklığı 15 dereceye ulaştığında yani ilk bahar aylarında toprak 25 cm derinliğe kadar sürülmeli ve ekim için hazırlanmalıdır. Ekim ve dikimden önce tarla otlanma görülürse toprak tekrar işlenmelidir. Buna çok dikkat ediniz.

 

İklim ve Toprak İstekleri

Kavun yetiştirmek için kesinlikle sıcak havaları yani yaz aylarını tercih etmelisiniz. Ortalama 25 derece sıcaklarda kavun büyümeye, gelişmeye başlar. Ancak bu değerin altındaki sıcaklıklarda kavunun gelişimi yavaşlar. Şunu da unutmayın aşırı sıcaklarda da kavun gelişimi yavaşlar.

İdeal sıcaklıklarda kavunun olgunlaşması ve tadı çok iyi olur. Vejetasyon döneminde de olgunlaşmaya ve tadı harika olur. Şöyle bir durumda vardır ışık kavuna ışık vurması aromasında ve rengi üzerinde etkisi oluşur.

Kavunun gelişmesi için diğer etkenler ise şöyledir; Derin, su tutması iyi olan toprak, drene edilmiş, organik maddeler, tınlı topraklarda kavun gelişimi çok iyidir. Kavun için kesinlikle devamlı olarak sulama yapılmalıdır. Kavun için PH değeri 6 ve 6.7 arasındadır.

Kavunun gelişmemesi için yapılan hatalar aşağıdadır.

  • Ağır topraklarda yetiştirme.
  • Yeterli sıcaklığı olmaması.
  • Kök hastalıklarının olması.
  • PH değerinin kötü olması.

 

Kavun Ekim Alanları

Ülkemizde kavun yetiştiriciliği bir çok yerde özellikle sıcak bölgelerde yapılmaktadır. Türkiye içinde arabası ile memleketine gidenler  ve seyehat edenler yol kenarlarında kavun satıcılarını görürler işte bu satıcıların çoğuda kavun yetiştiriciliği yapmaktadırlar.

Kavun yetiştiren bölgeler aşağıdadır.

  • Kırkağaç merkez ovası
  • Bakır
  • İlyaslar
  • Karakurt
  • Gelenbe kasabaları
  • Bostancı
  • Alifakı
  • Alacalar
  • Gebeler
  • Yağmurlu
  • Musahoca
  • Küçükyaya
  • Öveçli
  • Işıklar
  • Kuyucak
  • Söğütalan
  • Hamitli köyleri

Dünya’da ve Ülkemizde Kavunun Yeri

Türkiye de kavun en önemli gen merkezlerinden biridir. Türkiye avrupanın en büyük kavun üreticisi dünyanın ise çinden sonra ikinci en büyük kavun üreticisidir.  Türkiye de ortalama 2,200,000 ton kavun üretimi yapılmaktadır.

Türkiye de en çok kavun üretilen bölgeler

  • İç Anadolu Bölgesi
  • Ege Bölgesi
  • Güneydoğu Bölgesi

 

En önemli yetiştirme yeri ise Manisa’nın kırkağaç bölgesidir. Toplamda 125.000 ton kavun üretimi yapılmaktadır. Kavun Avrupa ve orta doğu bölgelerine  de ihraç edilmektedir.

Kavun ile Neler Yapılır?

  • Reçel
  • pasta
  • Turşu
  • Dondurma
  • Meyve suyu
  • Meyveli yoğurt
  • Meyve salatası
  • Çorba
  • Kozmetik sanayisinde

Kavun Tarihi

Kavun tarihine baktığımızda sürüngen gövdeli bir bitki türüdür. Kabakgillerden bir bitki olan kavunun olgunlaşmamış halide tüketilebilir. Olgun olmayan haline kabak denir. Metrelerce uzayabilen kavun kalın kabuklu, içi etli, sulu ve bol çekirdeklidir.

Kavunun an memleketi Orta asya, iran ve anadolu topraklarıdır. Türkiye de yetiştirilen kavun çeşidi; Topatan, Hasanbey, Van kavunu, Altınbaş Kızılırmak, Ankara kavunu, Manisa kırkağaç gibi kavun çeşitleri bulunmaktadır. Bir çok kozmetik ürünüde dahi kullanılan kavun Ülkemizde yaz ayları geldiğinde sıkça kullanılır. Kavunu genel olarak asya ülkeleri üretmektedir.

Kavun Nasıl Sulanır?

Kavunu sulamak çok önemlidir. Kavunu kesinlikle ara ara sulanmalıdır. Kavun’unuzu ilk sulama sonrasında yapacağınız sulamalar  çok önemlidir.

İkinci sulamayı yapmak için kavunun su ihtiyacı belirtileri göstermediği sürece yapmayın. Meyveler yumurta büyüklüğüne geldiğinde 2. sulamayı da yapabilirsiniz. 3. sulama ise ilk sulamadan bir hafta sonra yapılmalıdır. Ancak bu verilen aralıklar haricinde toprak ve kavun göz önüne alınarak yapılmalıdır.

Sulamalarda 0-90 cm toprak derinliği tarla kapasitesine getirilmelidir. Meyve olgunlaşma döneminde sulamalara dikkat edilmelidir. Bitkiler ve meyveler sulama suyuna mümkün olduğu kadar temas ettirilmemelidir. Karık, damlama, yağmurlama yapılabilir.